Hướng dẫn đọc các đơn vị trên máy đo khí LEL, ppm và % thể tích

[Huỳnh Yến]

Máy đo khí được sử dụng để phát hiện và theo dõi các mối nguy trong nhà máy, không gian hạn chế, khu vực xử lý hóa chất và những nơi có nguy cơ phát sinh khí độc hoặc khí cháy. Trên thiết bị thường xuất hiện các đơn vị như LEL, ppm và % thể tích, mỗi đơn vị thể hiện một khía cạnh khác nhau của nồng độ khí.

LEL và %LEL là gì?​

LEL (Lower Explosive Limit) là giới hạn nổ dưới của khí hoặc hơi dễ cháy trong không khí. Chỉ số %LEL cho biết nồng độ khí đang ở mức bao nhiêu phần trăm so với giới hạn nổ dưới của khí đó.

Ví dụ, nếu một loại khí có LEL là 5% thể tích thì 100%LEL tương ứng 5% thể tích, 50%LEL tương ứng khoảng 2,5% thể tích và 10%LEL tương ứng khoảng 0,5% thể tích. Vì vậy, 10%LEL không có nghĩa là môi trường chứa 10% khí.

ppm là gì?​

ppm (parts per million) là đơn vị phần triệu, thường dùng để biểu thị những nồng độ khí rất thấp. Các cảm biến đo khí độc như CO, H₂S, SO₂, NH₃ có thể sử dụng ppm tùy theo cấu hình thiết bị.

Khi máy hiển thị H₂S: 5 ppm, điều đó thể hiện cảm biến đang phát hiện nồng độ H₂S ở mức 5 phần triệu. Tuy nhiên, mức độ an toàn cần được đánh giá dựa trên loại khí, thời gian phơi nhiễm, ngưỡng cảnh báo và quy trình an toàn chứ không chỉ dựa vào một con số.

% thể tích là gì?​

% thể tích (vol%) thể hiện tỷ lệ thể tích của một loại khí trong tổng hỗn hợp khí. Đơn vị này thường gặp khi theo dõi nồng độ oxy, chẳng hạn không khí thông thường có khoảng 20,9% oxy theo thể tích.

Cần phân biệt rõ % thể tích và %LEL. % thể tích thể hiện lượng khí thực tế trong hỗn hợp, còn %LEL cho biết mức độ tiến gần đến giới hạn nổ dưới của khí dễ cháy.

LEL, ppm và % thể tích khác nhau như thế nào?​

• ppm: Phần triệu, thường dùng để theo dõi nồng độ thấp của khí độc hoặc chất ô nhiễm.
• %LEL: Phần trăm so với giới hạn nổ dưới, thường dùng để theo dõi nguy cơ cháy nổ của khí hoặc hơi dễ cháy.
• % thể tích: Tỷ lệ thể tích của khí trong hỗn hợp, thường gặp khi đo oxy hoặc nồng độ khí ở mức cao hơn.

Ba đơn vị này không thể xem là tương đương và cần được đọc dựa trên đúng loại khí, cảm biến và phạm vi đo.

Những lưu ý khi đọc máy đo khí​

Người sử dụng không nên chỉ nhìn vào giá trị trên màn hình mà bỏ qua đơn vị đo, loại khí và cấu hình cảm biến. Đặc biệt, không được nhầm %LEL với % thể tích. Với máy đo đa chỉ tiêu, cần xem xét tổng thể các chỉ số như oxy, khí cháy và khí độc.

Khi thiết bị phát cảnh báo, người lao động cần tuân thủ ngưỡng cảnh báo và quy trình ứng phó của nơi làm việc. Việc hiểu đúng LEL, ppm và % thể tích giúp hạn chế nhầm lẫn khi đọc kết quả và hỗ trợ đánh giá nguy cơ trong môi trường làm việc.

Honeywell Safety cung cấp đầy đủ các thiết bị bảo hộ lao động và giải pháp an toàn cho nhiều ngành công nghiệp như điện lực, dầu khí, hóa chất và sản xuất.

Thông tin liên hệ:
Website: honeywell-safety.vn
Hotline: 098 333 0380
Zalo OA: https://zalo.me/congtyeco3d
Fanpage: https://www.facebook.com/BHLD.ECO3D/